Wyłączenia, czyli czego nie obejmuje polisa mieszkaniowa?

Czym są wyłączenia odpowiedzialności?

Wyłączenia odpowiedzialności można zdefiniować jako konkretne i szczegółowo opisane sytuacje, w których towarzystwo ma prawo do odmowy wypłaty odszkodowania. Ich lista podana jest w umowie ubezpieczenia, a także w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia (OWU), czyli oficjalnym dokumencie dołączonym do polisy mieszkaniowej, który jest powszechnie udostępniony do wzglądu – można go pobrać z oficjalnej stronie ubezpieczyciela.

Niektóre wyłączenia są stosowane powszechnie, jak np. rażące niedbalstwo, a niektóre rzadko albo prawie nigdy, np. tylko w jednym towarzystwie. Ich lista jest więc za każdym razem nieco inna.

Wyłączenia odpowiedzialności możemy podzielić na ogólne, czyli odnoszące się do większej liczby zdarzeń ubezpieczeniowych oraz szczegółowe, czyli mające zastosowanie tylko przy jednym konkretnym ryzyku, np. przy OC w życiu prywatnym.

Przykładowe wyłączenia odpowiedzialności w polisie mieszkaniowej

Część wyłączeń odpowiedzialności jest dość oczywista. Przykładowo, nigdy nie uzyskamy odszkodowania, jeśli w naszym mieszkaniu wybuchł pożar spowodowany rozpaleniem grilla w salonie. Są też takie ograniczenia, na które trudno jest wpaść, jeśli wcześniej nie przeczyta się wnikliwie OWU. Na tej liście moglibyśmy umieścić chociażby:

1. Zamieszki, wojna, ataki terrorystyczne, stan wojenny – np. jeśli elewacja naszego domu zostanie zniszczona przez zwykłych wandali, a my posiadamy ochronę przed wandalizmem, uzyskamy odszkodowanie. Rekompensata nie zostanie jednak wypłacona, jeśli szkody powstały w skutek zamieszek ulicznych.

2. Zniszczenia podczas remontu – to, czy szkody powstałe podczas remontu zostaną uznane przez towarzystwo, zależy od skali tego remontu i zapisów w umowie. Mniejsze prace remontowe powinny być respektowane, ale już niekoniecznie burzenie ścian działowych czy wymiana instalacji elektrycznej. Przy większych remontach konieczne jest wykupienie ubezpieczenia dla domu w budowie.

3. Zniszczenie na mieniu firmowym, jeśli powierzchnia, na której prowadzimy działalność przekracza 50% całkowitej powierzchni lokalu.

4. Szkody na określonych rodzajach mienia, np. specyficznych dziełach sztuki, danych w formie cyfrowej, rękopisach, broni palnej.

5. Rażące niedbalstwo – czyli sytuacje, w których ubezpieczony lub domownik nie chce wyrządzić szkody, ale działa na tyle nieodpowiedzialnie, że do tej szkody dochodzi. Przykładowo, pozostawienie otwartych okien dachowych podczas ulewy.

6. Szkody na niektórych zwierzętach – ogólnie zwierzęta traktowane są w polisach mieszkaniowych jako ruchomości domowe i podlegają takiej samej ochronie, jak telewizor czy komoda. Wyłączone z tej ochrony są jednak m. in.: agresywne rasy psów, gatunki egzotyczne, których nie można w Polsce hodować czy też stworzenia dzikie lub półdzikie.

7. Eksplozja powstała w skutek przechowywania lub użytkowania materiałów wybuchowych oraz pirotechniki.

8. Uderzenie pojazdu mechanicznego w dom lub ogrodzenie, jeśli kierował nim jeden z domowników.

9. Upadek drzewa lub gałęzi, który był skutkiem nielegalnej wycinki.

10. Szkody górnicze – za nie odpowiada inny podmiot.

To, czy dane wyłączenie jest mniej czy bardziej oczywiste, jest już kwestią indywidualną. Dlatego też zawsze trzeba wnikliwie przeczytać OWU, a w szczególności dział z wyłączeniami odpowiedzialności.

Jakie wyłączenia odpowiedzialności w polisie mieszkaniowej?

Warto przyjrzeć się bliżej wyłączeniom odpowiedzialności, które często pojawiają się przy kluczowych zdarzeniach ubezpieczeniowych.

Pożar mieszkania

Ubezpieczenie od pożaru dostępne jest w podstawie każdej polisy mieszkaniowej. Są jednak sytuacje, w których za szkody ogniowe towarzystwo może nie wypłacić nam rekompensaty. Stanie się tak wtedy, kiedy:

• konstrukcja lub wykończenie budynku są wadliwe, a wykorzystane przy budowie materiały zbyt podatne na ogień;
• budynek został wykonany wbrew obowiązującym przepisom budowlanym, w tym przepisom przeciwpożarowym;
• nieruchomość nie przeszła wymaganych prawem przeglądów technicznych, m. in. kominiarskiego, instalacji elektrycznej czy grzewczej;
• nastąpiła niewłaściwa eksploatacja paleniska bądź komina – urządzenie było użytkowane wbrew swojemu przeznaczeniu lub wbrew zaleceniom producenta;
• brak niezbędnej konserwacji np. instalacji elektrycznej, co spowodowało spięcie i w konsekwencji doprowadziło do pożaru;
• pożar powstał na obszarze nieruchomości, która była niezamieszkana w dłuższym okresie – towarzystwa wyznaczają różne limity, najczęściej jest to 90 dni liczonych ciągiem;
• ogień został zaprószony celowo przez domownika;
• pożar powstał w skutek rażącego niedbalstwa, np. zapalenia się choinki od znajdującej się w jej pobliżu świecy.

Zalanie mieszkania

Zalanie jest z kolei tym zdarzeniem ubezpieczeniowym, za które towarzystwa najczęściej wypłacają odszkodowania. Czasami znajduje się ono już podstawowym zakresie ochrony, a czasem jest obligatoryjnym rozszerzeniem, które trzeba dodatkowo dokupić. Za szkody spowodowane przez wodę nie uzyskamy rekompensaty w następujących sytuacjach:

• rażące niedbalstwo – np. nieumyślne pozostawienie otwartych drzwi lub okien;
• zły stan techniczny rynien lub dachów wynikły z braku należytej konserwacji lub niedoróbek budowlanych;
• szkody wywołane przez wodę podlegają pod inne ryzyko, np. pod powódź (powódź i zalanie to dwa różne zdarzenia!), zaleganie śniegu czy deszcz nawalny;
• prac remontowych wykonywanych na własną rękę;pęknięcia akwarium o dużej pojemności – w niektórych towarzystwach podlega to pod inne ryzyko, mianowicie stłuczenie przedmiotów szklanych.

Kradzież z włamaniem

Rozróżniamy trzy ryzyka kradzieżowe: kradzież z włamaniem, kradzież zwykłą oraz rabunek. Ostatnie z nich odnosi się do zdarzeń mających miejsce poza ubezpieczoną nieruchomością i przy których doszło do użycia siły. Kradzież z włamaniem definiuje się jako zdarzenie, podczas którego złodziej pozostawił na miejscu zdarzenia wyraźne ślady swojej obecności (np. zbitą szybę czy wyłamane drzwi). Przy kradzieży zwykłej nie ma takiego obowiązku – intruz mógł wejść do mieszkania np. przez otwarte okno. Jeśli więc tak się właśnie stało, a my posiadamy tylko ubezpieczenie od kradzieży z włamaniem, nie uzyskamy odszkodowania.

Przy kradzieży z włamaniem (również przy kradzieży zwykłej i rabunku) towarzystwo nie wypłaci nam też odszkodowania wtedy, jeśli nie zgłosimy tego na policję. Ubezpieczyciel może od nas wymagać potwierdzenia w postaci protokołu z interwencji służb – funkcjonariusze mają obowiązek przedłożyć nam taki dokument.

Rekompensata za skradzione mienie zostanie wstrzymana również jeśli nie posiadany zapisanych w umowie minimalnych zabezpieczeń własnych. Chodzi tutaj np. o określony rodzaj zamków lub ich liczbę.

Z ochrony wyłączone mogę być też konkretne rodzaje mienia lub przedmioty przechowywane w nieodpowiednich warunkach np.:

• przedmioty zabytkowe i dzieła sztuki;
• papiery wartościowe;
• karty płatnicze, kredytowe i debetowe;
• srebro, złoto i platyna;
• biżuteria;
• pieniądze i inne środki płatnicze;
• dokumenty i rękopisy;
• dane w formie cyfrowej;
• mienie ruchome pozostawione na balkonach i tarasach;
• przedmioty pożyczone lub należące do gości;
• majątek, który posiadamy nielegalnie, np. broń.

Dewastacja i wandalizm

Wandalizm i dewastacja czasami są dostępne w podstawowym wariancie polisy, jednak nie zawsze. Podobnie jest z graffiti, które dodatkowo może być tożsame z wandalizmem – informacje o tym znajdziemy w OWU, konkretnie w dziale z definicjami. Niestety, nie zawsze towarzystwo wypłaci nam szkody za akty wandalizmu. Takie ryzyko pojawia się chociażby w sytuacjach, gdy:

• stłuczona została szyba o wartości artystycznej;
• nastąpiło tylko poplamienie, zadrapanie powierzchni lub odbarwienie;
• szkód dokonali domownicy;
• akt wandalizmu miał miejsce w nieruchomości niezamieszkanej w długim okresie, np. przez 90 dni;
• szkody powstały w skutek wojny lub zamieszek.

Stłuczenie przedmiotów szklanych

Stłuczenie przedmiotów szklanych prawie zawsze jest dodatkowym ryzykiem, które trzeba dokupić do polisy. Chroni ono m. in. akwaria, terraria, szyby okienne, przeszklone drzwi, płyty indukcyjne, panele fotowoltaiczne, ogniwa solarne czy kabiny prysznicowe. Z ochrony wyłączone są często następujące zdarzenia:

• produkt ze szkła był wadliwy (odpowiedzialność spada na producenta lub sprzedawcę);
• zniszczenia powstałe w trakcie montażu lub transportu;
• stłuczenia podczas remontu;
• poplamienia, zarysowania lub odpryśnięcia kawałków powierzchni szyby;
• szkody dotyczące ram lub opraw szyby;
• szkody wynikłe z naturalnego zużycia;
• zniszczenia powstałe w skutek nieprawidłowego montażu.

OC w życiu prywatnym

Przypomnijmy, że OC w życiu prywatnym chroni nas przed szkodami powstałymi na mieniu lub zdrowiu osób trzecich, które powstały podczas naszego życia prywatnego i które były przypadkowe. Z tej puli nie uzyskamy więc rekompensaty m. in. za:

• celowe działanie i rażące niedbalstwo;
• szkody powstałe podczas wykonywania czynności służbowych;
• udział w profesjonalnych zawodach sportowych;
• zniszczenia na naszym własnym mieniu;
• działanie pod wpływem używek;
• posiadanie lub użytkowanie pojazdów mechanicznych (tutaj ochronę zapewniają polisy komunikacyjne);
• oszustwa i nadużycia, jako że są to celowe działania;
• przeniesienie chorób, również przez zwierzęta domowe;
• brak wymaganych przeglądów technicznych, niewłaściwe podłączenie i użytkowanie urządzeń – np. w przypadku zalania sąsiada lub części wspólnej budynku.

Assistance domowe

Home Assistance (assistance domowe) to jeden z popularniejszych dodatków do polisy mieszkaniowej, często dostępny już w podstawie. Jest to jednak nie tyle ubezpieczenie, co pakiet usług, które towarzystwo zobowiązuje się świadczyć na rzecz ubezpieczonego na określonych zasadach i w pewnych limitach. U każdego ubezpieczyciela assistance domowe zawiera nieco inne usługi, często nawet w ramach jednego towarzystwa dostępne są dwa czy trzy różne pakiety.  

W poniższej tabeli prezentujemy przykładowe ograniczenia pakietu Home Assistance, jakie są obecne w polisie Generali Z myślą o domu i rodzinie.

Tabela 1. Źródło: opracowanie własne na podstawie OWU polisy Generali Z myślą o domu i rodzinie. 

Co oprócz wyłączeń odpowiedzialności w polisie mieszkaniowej?

Poza wyłączeniami odpowiedzialności polisy mieszkaniowe zawierają również inne ograniczenia, przede wszystkim karencje i limity odpowiedzialności. 

Karencje w polisie mieszkaniowej 

Karencje to nic innego jak czasowe wyłączenia odpowiedzialności. W polisach mieszkaniowych stosuje się je głównie przy ryzyku powodzi i wynoszą one od 14 do 31 dni. 

Co karencja oznacza w praktyce? Jeśli wykupisz ubezpieczenie domu lub mieszkania obejmujące powódź, to ochrona przed tym konkretnym ryzykiem zacznie obowiązywać dopiero po upływie karencji, czyli np. po 30 dniach. 

Przy przedłużaniu umowy ubezpieczenia w tym samym towarzystwie karencje najczęściej są znoszone. 

Limity odpowiedzialności w polisie mieszkaniowej 

Limity odpowiedzialności mogą mieć różny charakter. Najczęściej odnoszą się one do: 

• kwot pieniężnych – np. za rabunek możesz otrzymać tylko 6000 zł, nawet jeśli złodziej ukradł ci droższe mienie; 
• liczby interwencji specjalisty w pakiecie Home Assistance – np. 2 interwencje hydraulika;  
• minimalnej wysokości szkody – np. towarzystwo uznaje szkody powyżej 100 zł, a za mniejsze nie przyznaje odszkodowania; 
• terytorium dla OC w życiu prywatnym – ochrona może tutaj dotyczyć: wyłącznie terytorium Polski, całej Europy, całej Unii Europejskiej czy całego świata (najczęściej z wyłączeniem konkretnych krajów).  

Oczywiście limity i karencje, podobnie jak wyłączenia, zawsze powinny być szczegółowo opisane w OWU. 

Jak uniknąć wyłączeń odpowiedzialności?

Jeśli chcesz zminimalizować ryzyko wystąpienia sytuacji, w której towarzystwo ma prawo odmówić wypłaty odszkodowania, przestrzegaj kilku kluczowych zasad: 

• wnikliwie przeczytaj OWU jeszcze przed podpisaniem umowy ubezpieczeniowej – zwróć szczególną uwagę na wyłączenia i inne ograniczenia polisowe; 
• ubezpiecz mienie na odpowiednie kwoty – ustal prawidłowe sumy ubezpieczenia; 
• zbieraj paragony i faktury za zakup przedmiotów przechowywanych w domu; 
• przestrzegaj prawa w zakresie obowiązkowych przeglądów technicznych; 
• podłączaj i użytkuj urządzenia w prawidłowy sposób; 
• podczas większego remontu zmień polisę na ubezpieczenie dla domu w budowie; 
• unikaj samowoli budowlanej; 
• zachowaj ostrożność – nie dopuść do sytuacji, w której szkoda powstanie wskutek rażącego niedbalstwa; 
• opłacaj składkę w terminie; 
• przestrzegaj zapisanych w OWU obowiązków ubezpieczonego; 
• zadbaj o prawidłowe zachowanie się po szkodzie (forma zgłoszenia, termin, itd.). 

Co zrobić, żeby dostać odszkodowanie z polisy mieszkaniowej?

Znajomość wyłączeń odpowiedzialności, limitów i innych ograniczeń jest bardzo ważna, jednak czasami niewystarczająca do uzyskania rekompensaty. Istotne jest również to, jak zachowasz się po szkodzie. Kiedy więc do niej dojdzie, postępuj według następującej procedury: 

1. Zapobiegnij rozprzestrzenianiu się szkody – np. po zalaniu zakręć główny zawór. Pamiętaj jednak o zasadach bezpieczeństwa i niepotrzebnie nie ryzykuj. ' 
2. Powiadom odpowiednie służby – jeśli trzeba wypompować wodę, zadzwoń po straż pożarną, a jeśli miało miejsce włamanie, wezwij policję. Pamiętaj, żeby po interwencji pobrać dokumentujący ją protokół.  
3. Zgłoś szkodę w terminie – najlepiej od razu, najczęściej masz na to od 3 do 7 dni. 
4. Zbierz dowody – na miejscu zdarzenia zrób zdjęcia, żeby później móc okazać je towarzystwu. 
5. Udokumentuj szkodę – prześlij towarzystwu wszystkie dokumenty, których będzie od ciebie wymagało. Pamiętaj o dowodach zakupu zniszczonego mienia oraz fotografiach z miejsca zdarzenia. 
6. Udostępnij miejsce zdarzenia przedstawicielowi towarzystwa – ubezpieczyciel może przysłać rzeczoznawcę w terminie 7 dni od zgłoszenia. 
7. Uzyskaj odszkodowanie – towarzystwa ubezpieczeniowe mają 30 dni na przelanie bezspornej części rekompensaty i dodatkowe 14 dni na przelanie części spornej (wymagającej dodatkowych ustaleń). 
8. Jeśli nie uzyskałeś odszkodowania lub jego wysokość cię nie satysfakcjonuje, odwołaj się od decyzji towarzystwa. 
9. Jeśli twoje odwołanie zostało rozpatrzone negatywnie, załóż sprawę w sądzie. 

Gdzie kupię ubezpieczenie domu i mieszkania?

Ubezpieczenia mieszkania lub domu możesz kupić w tradycyjny sposób, ale możesz również zrobić to w stu procentach online, np. za pomocą porównywarki polis. To nie tylko wygodne rozwiązanie, ale również sposób na zaoszczędzenie nawet kilkuset złotych w skali roku.  

Do przeprowadzenia kalkulacji potrzebne ci będę podstawowe informacje o nieruchomości oraz kwestiach natury formalnej, które musisz wprowadzić do panelu. Później konieczne jest wybranie zakresu ochrony oraz ustalenie sum ubezpieczenia. Po zatwierdzeniu tych informacji przejdziesz do tabeli z co najmniej kilkunastoma ofertami od różnych towarzystw. Oczywiście każdą z nich będziesz mógł na spokojnie przeanalizować, również pod kątem wyłączeń odpowiedzialności, zapoznając się z tym, co jest zapisane w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia.  

Kiedy już znajdziesz dla siebie odpowiednią polisę, płynnie przejdziesz do finalizacji transakcji, a ubezpieczenie wejdzie z życie w terminie, który wskazałeś we wniosku, nawet następnego dnia roboczego.